GUSTOS INNATOS E ADQUIRIDOS

Extractos destes capítulos da Nosa Especie:

"Ademais do aire e a auga, temos que inxerir corenta e unha sustancias: un hidrato de carbono que se converta en glicosa; unha graxa que conteña acedo linoleico; dez aminoácidos; quince minerais; trinta vitaminas e fibras non dixeribles que axuden a limpar a parte inferior dos intestinos. "

"A natureza deunos notable liberdade para obter estes nutrientes esenciais de calquera combinación adecuada de vexetais e animais.

[...] Con todo, non vimos ao mundo desprovistos por completo de preferncias gustatorias. Os nenos pon cara de noxo ás sustancias que saben amargo, agre, acre, picante ou salgado e rexéitanas.

[...] O crecemento conduce xeralmente a cambios drásticos nalgunhas das aversións innatas infantís en materia de gustos. "

"As variacións aparentemente arbitrarias dos compoñentes das tradicións culinarias teñen causas alimentarias, ecolóxicas, ou económicas"
Non esquezas ler os capítulos enteiros antes de contestar ás preguntas

• Cales son os sabores preferidos e cales son rexeitados de forma innata? Cal é a razón segundo Harris?
• É posible que os gustos innatos se modifíquen co tempo? Como?
• A que trazo cultural se refíre na seguinte afirmación e que explicación dá sobre algúns casos de universalidade? Poderías definir selección cultural?:

"...a universalidade dun trazo cultural non proba que dito trazo forme parte da natureza humana. Sinxelamente, podería tratarse dun trazo tan útil en tantas situacións diferentes que a selección cultural decantásese no seu favor unha e outra vez."

--

--

--

Premendo aquí atoparás on line un amplo extracto da obra de Jesús Contreras Hernández, Alimentación y Cultura: Necesidades, gustos y costumbres. Nela recóllese un interesante artigo de Paul Rozin que trata sobre as preferencias e aversións alimentarias. Aínda que é un estudo moi profundo, déixase ler con bastante facilidade e está cheo

de exemplos curiosos. (Merece a pena revisar da páxina 85 á 97)

----------

------------

------------

• Es quen de definir a expresión "Patrimonio cultural dietético" e de pór un exemplo?
• Especifica factores concretos das variacións deste patrimonio cultural dietético en diferentes sociedades?
• Que idea destacarías do artigo de Paul Rozin?
  

Nesta ligazón veredes o traballo que sobre estes mesmos textos fixeron outr@s alumn@s, con resumos, actividades que propoñen, recomendacións ...

Para rematar un video-test sobre nutrición:

(Prazo para facer comentarios ata as 23:59 do domingo 17 de febreiro)

POBRES BAIXOS E GORDOS

"Isto lévame a un paradoxo: no pasado, eran os pobres quen adoitaban estar subalimentados; na actualidade, nos países desenvolvidos, son os pobres quen máis posibilidades teñen de estar sobrealimentados. [...] Agora que as calorías alimentarias son máis baratas que o aire puro, a gordura leva o selo da pobreza e o fracaso." M.Harris

Que explicacións dá Harris deste paradoxo?

Cres que a consideración actual da gordura ten que ver con outros trastornos da conduta alimentaria?

Paréceche que hai manipulación no tratamento que os medios de comunicación de masa fan da obesidade e da oferta de alimentos?

Velaquí dous vídeos para axudarche con estas cuestións:

Para favorecer o debate achéganse outras fontes:
"O estudo da alimentación introdúcenos na investigación da cultura no seu sentido máis amplo. Os comportamentos socioculturais que determinan a alimentación humana son poderosos e complexos: as gramáticas culinarias, as categorizacións dos diferentes alimentos, os principios de exclusión e de asociación entre tal e cal alimento, as prescricións e as prohibicións dietéticas e/ou relixiosas, os ritos da mesa e da cociña, etc. Todo iso estrutura as comidas cotiás. O consumo de alimentos en xeral, xa sexa de comida ou bebida, transcende a pura necesidade de alimentarse no sentido de nutrirse, pois está tan cargado de significados, de emocións e ligado a circunstancias e acontecementos sociais que nada ten que ver coa estrita necesidade para comer. En definitiva, alimentarse é unha práctica que se desenvolve máis aló do seu propio fin que substitúe, resume ou sinala outras prácticas sociais".
Tomado de Tecnociencia. Aliemtación e Saúde

"O pracer de comer alimentos moi graxos e doces é unha adaptación do pleistoceno para a nutrición e a supervivencia, así como o pracer do sexo é unha adaptación para a procreación: o feito é que era máis probable que aqueles antepasados a quen lles gustaban tanto o comer como o sexo deixasen descendentes e transmitísenlles a eles tales características".
Denis Dutton en Estética e Psicoloxía Evolucionista

Suxestións:
Neste libro Patricia Aguirre "describe as estratexias de consumo que fixeron que na actualidade os pobres sexan gordos de escaseza e os ricos fracos de abundancia".

(Prazo para facer comentarios ata as 23:59 do luns 11 de febreiro)

SOBREALIMENTACIÓN

A continuación extractos de Por que comemos de máis? e A razón dos banquetes:

"Nunha sociedade cuxo principal problema de nutrición é a obesidade, esquécese facilmente o horrible que pode ser para o ser humano a falta de comida e de bebida. Con todo, a obesidade é só unha forma de fame encuberta. O espectro do exceso de peso axéxanos a algúns como o do fame axexa a outros, porque a nosa necesidade e apetito de comida son o resultado de dous millóns de fame, polo menos, de selección positiva da facultade non só para comer, senón para comer en exceso. [...]

O verdadeiramente notable na incidencia de obesidade da época moderna é que persiste, a pesar das modas e os canons estéticos que menosprezan aos gordos, pese ao gran esforzo educativo emprendido polas autoridades sanitarias para relacionar a obesidade coas enfermidades cardiovasculares e a pesar das industrias multimillonarias dedicadas á saúde, a comida dietética e o control de peso".

"Para ben ou para mal, os festíns de era industrial perderon algo do significado primordial da sobrealimentación. Os estadounidenses, por exemplo, non chegan ao Día de Acción de Grazas logo de meses de fame negra, coa necesidade imperiosa de repor os desabastecidos depósitos de graxa.[...]

As calorías adicionais non nos farán ben, pero para os nosos antepasados, festexar consistía en almacenar graxas e almacenar graxas supuña sobrevivir á seguinte xeada, seca ou período de fame."

• Que relación establece Harris entre o fame, a sobrealimentación, e a selección natural?
• Como sabes, en Galicia proliferan as festas gastronómicas por toda a súa xeografía e é moi habitual celebrar grandes banquetes, as vodas, a diferenza doutras zonas do estado, son enchentes interminables onde non só se procura ofrecer os mellores manxares senón destacar por unha esaxerada abundancia. Tes algunha hipótese que poida explicar estes costumes?

Suxestión:
O tema vese reflectido no cine, unha película moi nomeada é Super Size Me. Aquí o trailer.

(Prazo para facer comentarios ata as 23:59 do mércores 6 de febreiro)

O TRABALLO PARA COMBATER A FAME

En Comer di:

"Como mostra o estudo de Varsovia, aínda que a vida poida manterse durante meses cunha dieta que acabe na morte, a deterioración orgánica e psicolóxica iníciase rapidamente. [...] Independentemente de que se colleite, se plante, se coma carroña, se cace ou se produza en fábricas, os custos da produción de alimentos son elevados. A comida absorbeu sempre unha parte considerable do tempo, enerxía e coñecementos técnicos do noso xénero. Posto que as persoas necesitan e queren comer varias veces ao día, a comida non só é cara, senón intercambiable por outros bens e servizos".

Quizais estas preguntas axúdenche no comentario:

En que consiste o estudo de Varsovia ao que alude?
Cres que se puideron dar situacións parecidas en España?
Valoramos hoxe a comida do mesmo xeito na nosa sociedade de opulencia?
Es consciente do que custa producir, distribuír e prepara alimentos?
Que pensas de como o facemos na actualidade?.
Son traballos valorados?
Que industrias e sectores económicos móvense ao redor?
Que che suxire este capítulo?

Aquí podes ver un video sobre o ghetto de Varsovia

Suxestión:
O Pianista
Director: Roman Polanski Ano: 2002
Contido: Esta película describe a vida dun home durante o ghetto de Varsovia, polo que se pode ver claramente as malas condicións baixo as que vivían debido á represión Nazi.

Máis información sobre o Levantamento do Ghetto de Varsovia

(Prazo para facer comentarios ata as 23:59 do domingo 3 de febreiro)

INSTRUCCIÓNS PARA SEGUIR COA ANÁLISE DE “A NOSA ESPECIE”

Retomamos a lectura de "A nosa Especie" de Marvin Harris cun bloque de capítulos dedicados á alimentación relacionándoa coa selección natural e cultural. Debedes ler os seguintes capítulos: Comer. Por que comemos de máis? A razón dos banquetes. Por que engordamos. Gustos innatos. Gustos adquiridos. Por unha vez, os xenes. (Na edición que eu manexo son en total 29 páxinas).
En cada entrada sinalarase a data límite para subir comentarios logo da cal, e sen excepción, estes non serán corrixidos.

Que vos guste a lectura! Bo apetito!

OS NOSOS QUERIDOS CHIMPANCÉS

Harris establece similitudes no uso de ferramentas entre os chimpancés e os humanos no capítulo sobre o alba da tecnoloxía:

Xunto cos humanos, os chimpancés son os máis consumados usuarios de ferramentas que existen no reino animal. Durante moitos anos, Jane van Lawick-Goodall e os seus colaboradores estudaron o comportamento dunha poboación de chimpancés en estado natural do Parque Nacional de Gombe (Tanzania). Entre outras cousas, descubriron que os chimpancés utilizan ferramentas para «pescar» formigas e termitas ou «mollar» nelas. Para pescar termitas, escollen unha rama, a cal esfollan. Os termiteiros son duros como o formigón e inaccesibles, excepto por algúns túneles de entrada pouco protexidos. Os chimpancés furgan nestes túneles introducindo a rama. As termitas morden desde dentro o cabo desta; a continuación, os chimpancés sacan a rama e chupan dun lametón as termitas que penden dela. Unha vez esgotado a subministración, colócanse a rama na boca para transportada mentres buscan outro termiteiro con túneles de entrada adecuados
Os chimpancés fabrican tamén «esponxas» para recoller auga nos ocos inaccesibles das árbores. Dunha rama toman un puñado de follas, ponllas na boca, as mastigan un intre, colocan a masa resultante na auga, déixana que empape, levan as follas á boca e chupan a auga. Utilizan unha esponxa parecida para secarse a pelame, quitarse as sustancias pringosas e limpar o traseiro ás crías.

Non deixes de ver o video e ler a xenial entrevista que sobre os chimpancés lle fixo Eduard Punset a Jane van Lawick-Goodall

x

Haberá que redefinir cultura?

Haberá que redefinir chimpancé?

Haberá que redefinir humano?

x

x

Conceptos relacionados: Cultura. Natureza. Hominización. Aprendizaxe.

O USO DE FERRAMENTAS

No capítulo O alba da teconoloxía o antropólogo Harris escribe:
Diversas especies de paxaros utilizan pedras para romper a dura casca dos ovos de avestruz, de emú e de grulla xigante. O voitre exipcio, por exemplo, colle unha pedra co pico, sitúase a uns 90 centímetros do ovo de avestruz, inclina o pescozo cara atrás e, a continuación, a lanza con notable precisión. Os pinzóns collen co pico poliñas, espiñas de cacto ou peciolos que utilizan como sondas para ensartar insectos ou desaloxados dos seus agochos na cortiza das árbores. Mentres comen, suxeitan a ferramenta coas patas e logo vanse voando con ela ata a árbore seguinte. Ata os peixes empregan algún tipo de ferramenta. Proba diso é o porteiro do sueste asiático, que derruba moscas e mosquitos con chorros de auga. Paradoxalmente, a utilización espontánea de ferramentas non é máis complexa nin habitual entre animais que dispón de cerebros maiores e que dependen máis da aprendizaxe que do instinto. Poucos mamíferos da selva utilizan habitualmente as ferramentas en condicións naturais.

Poderías distinguir entre conducta instintiva e aprendida?
Cales son as ideas fundamentais que propón Harris neste capítulo?
Recentes investigacións parece que farían necesaria algunha remodelación das afirmacións de M.Harris. Preme aqui. Qué opinas?

NUN PRINCIPIO ERA O PÉ

Así argumenta Harris no capítulo Nun principio :

Por que creo a natureza un simio que camiñase a dúas patas? A resposta ten que atoparse na capacidade con que unha criatura tal conte para medrar no chan. Ningún animal grande camiña polas ramas das árbores e, menos aínda, salta con dúas patas de rama en rama. Pero o simple feito de vivir no chan non serve para explicar que vaiamos erguidos. Vivir no chan é, nin máis nin menos, o que mellor fai a maioría dos mamíferos, que con todo (dos elefantes aos gatos, cabalos e babuínos), desprázanse de poutelas. Un simio bípedo e bimano só ten sentido desde o punto de vista da evolución, porque podía facer no chan algo que ningunha outra criatura fixera nunca tanto nin tan ben: utilizar as mans para fabricar e transportar ferramentas, e utilizar ferramentas para satisfacer as necesidades cotiás.
Que quere dicir Harris con iso de que "a natureza creo"?
A que teoría evolucionista refírese?
Que relación establece entre o bipedismo e dentadura?
Que vantaxes e desvantaxes cres que ten o bipedismo?

Segundo investigacións actuais o bipedismo, ademais de liberar a man de funcións locomotrices representa un aforro importante de enerxía para o humano.

Nesta ligazón podes atopar un resumo fácil e interesante sobre bipedismo.

PERSPECTIVA DE ANÁLISE

No Prefacio de A nosa especie Marvin Harris afirma:

"Ao defender unha perspectiva panhumana, biosocial e evolutiva non desexo restarlle importancia ao tradicional coñecemento local e particular. Vivimos e actuamos en contestos locais e particulares e non temos máis elección que empezar a coñecer o mundo desde dentro cara a fóra. Pero un exceso de particularismo, non poder ver o mundo desde fóra cara a dentro, constitúe unha forma de ignorancia tan perigosa como non saber as fronteiras dos Estados Unidos. Ten sentido coñecer a historia duns poucos Estados, pero non saber nada das orixes de todos os Estados?"

Entendes a súa perspectiva?

Cando na vida cotiá tomamos posición respecto a situacións derivadas de trazos culturais diferentes desde que perspectiva acostumamos facelo?

Se consultas a entrada Hijab no blog Mesturas encontraras un video que che pode axudar nesta reflexión.

Conceptos relacionados: Etnocentrismo. Relativismo cultural

A NOSA ESPECIE DESDE A MIRADA DE MARVIN HARRIS

Que aspectos dos seres humanos están inscritos nos nosos xenes e cales forman parte da nosa herdanza cultural?

O antropólogo recentemente falecido Marvin Harris intenta responder a isto na súa obra A nosa especie, donde aborda as dificultades que tivemos para pasar de recolectores a carroñeros e a cazadores, que determina as nosas conductas sexuais, alimentarias, relixiosas ....

Neste blog imos ir comentando fragmentos dalgúns capítulos. Os primeiros que debes ler son o Prefacio, Nun principio e O alba da tecnoloxía, dos que trataremos en posteriores entradas.

E para facer boca que che suxire a imaxe?